De boekenkast beslaat de volledige wand, puilt lichtjes uit, er liggen ongesorteerde boeken op de vloer. De redacteur zit in een fauteuil, omringd door manuscripten. Hij leest enkele bladzijden en dropt het pakket op een van de stapeltjes rond hem: de ja-berg, de verdoemenis-berg en de twijfel-berg. Na zijn sorteerwerkzaamheden gaat hij aan een bureau zitten, gewapend met rode balpen. Alle slordigheden worden uit het toekomstige boek gefilterd. Tot zo ver de redacteur uit de film. Maar hoe gaat het er in het echt aan toe? In Amsterdam nam ik een kijkje achter de schermen.

Eerst en vooral moet een onderscheid gemaakt worden tussen ‘bureauredacteurs’ en ‘acquirerende redacteurs’. Bureauredacteurs zorgen ervoor dat een tekst persklaar gemaakt wordt. Zij halen er allerlei fouten uit: tikfouten, grammaticale fouten, fouten tegen de interpunctie enz. Bij het redigeren van vertalingen lezen zij de vertaling met het origineel ernaast om ook vertaalfouten op te sporen. (Lees ook eens dit artikel over ‘de persklaarmaker from hell‘.)
Acquirerende redacteurs zorgen dan weer voor de nieuwe titels: zij beslissen samen met de uitgever welke manuscripten gepubliceerd worden. Een acquirerend redacteur komt met allerlei functies in contact: met de auteurs, voor wie ze het aanspreekpunt zijn, maar ook met andere afdelingen binnen de uitgeverij, zoals de commerciële afdelingen, de vormgevers, de freelancers…

Vaak wordt in uitgeverijen ook een onderscheid gemaakt tussen acquirerende redacteurs voor Nederlands fictie en acquirerende redacteurs voor vertaalde literatuur. De manier waarop zij hun titels verwerven zijn dan ook helemaal verschillend. De redacteur voor vertaalde literatuur gaat als vertegenwoordiger naar literaire beurzen, zoals de Frankfurter Buchmesse en de London book fair. Daar wordt hij in contact gebracht met literaire agenten die de vertaalrechten proberen te verkopen. Daarnaast komt de redacteur voor vertaalde literatuur vanzelfsprekend vooral in contact met vertalers.
De redacteur van Nederlandse fictie gaat logischerwijze in zijn eigen taalgebied op zoek naar titels. De redacteur heeft een bepaald aantal ‘eigen’ auteurs die manuscripten leveren, maar daarnaast gaat hij gericht op zoek naar talent en bovendien is er ook nog altijd de stapel ongevraagde manuscripten op zijn bureau. Die stapel wordt in een volgend dossiertje uitgebreider behandeld.

Door deze informatie werd het beeld dat ik van een redacteur had duchtig bijgesteld. Niet alleen bleek dat de verschillende functies vaak door verschillende personen uitgeoefend worden, maar ook werd het me duidelijk dat ik een te romantisch beeld van het redigeren had: een redacteur zit niet op een zolderkamertje, maar is deel van een bedrijf.